Αντι-εξουσία

Με αφορμή την ταινία kite-runner (στην Ελλάδα προβλήθηκε ως "Οι χαρταετοί πάνω από την πόλη") που μόλις είδα, κατάλαβα τι θα πει να είναι κανείς αντιεξουσιαστής. Δεν είναι μόνο το να αρνείσαι κάθε εξουσία και να της αντιπαρατίθεσαι με κάθε μέσο, δεν είναι απλώς να προστατεύεις τον εξουσιαζόμενο από τον εξουσιαστή, τον εργαζόμενο από το αφεντικό, τη γυναίκα από τον άντρα και το αντίστροφο, τον ομοφυλόφιλο από τον ετεροφυλόφιλο και το αντίστροφο, το μαθητή από τον καθηγητή, τον ποδηλάτη από το αυτοκίνητο (και το εξάρτημά του, που οδηγάει), το παιδί από το γονιό, τον άρρωστο από το γιατρό, τον ψηφοφόρο από τον πολιτευτή και το αντίστροφο, την μειοψηφία από την πλειοψηφία, τον αδύναμο από τον δυνατό. Είναι η αμφισβήτηση της ίδιας της εξουσίας, θεμελιωδώς, όχι για λόγους ιδεολογικούς, όχι από καπρίτσιο ή κόλλημα σε ουτοπικές ιδέες, αλλά γιατί αναγνωρίζεις ότι η εξουσία είναι το πρώτο βήμα και η βασική προϋπόθεση για την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, το πρώτο όπλο.

Τι σχέση έχει ο "πολιτισμένος" κόσμος της δύσης με το Αφγανιστάν (στο οποίο αναφέρεται κυρίως η ταινία), θα αναρωτηθεί κανείς; Καμία φυσικά, εδώ απολαμβάνουμε την ελευθερία μας και τα "ανθρώπινα δικαιώματά" μας. Εκτός κι αν θυμηθούμε το φόβο που διασπείρεται σαν αρρώστια, το φόβο για τον ξένο, για τον μετανάστη, για τον διαφορετικό, αλλά και την αίσθηση υπεροχής απέναντί του (ο λευκός αισθάνεται υπεροχή απέναντι στο μαύρο, τον κίτρινο ή τον πράσινο, αλλά κι αυτός έχει τη γυναίκα του για να βγάλει το απωθημένο της εξουσίας κι αυτή με τη σειρά της κάποιον θα έχει...), το φόβο για την τρομοκρατία, την έλλειψη αλληλεγγύης, την καθημερινή ανασφάλεια για δουλειά, την επίφαση ευημερίας κάθε φορά που το καρότσι του σούπέρ μάρκετ ή η τσάντα με τα ψώνια απ' το Mall είναι γεμάτα, τη στέρηση της ελευθερίας αυτών που και να 'θελαν δεν μπορουν να γεμίσουν ούτε το μικρό καρότσι του σούπερ μάρκετ, την κλοπή της αξιοπρέπειας (εκτός από την τσέπη) καθενός που πρέπει να νοσηλευθεί σε δημόσιο νοσοκομείο ή να εξεταστεί στο ΙΚΑ. Αυτές είναι οι σημερινές εξουσίες, εξουσίες όπως το SUV, το ΙΚΑ, ο καταναλωτισμός και ο φόβος, που δίνουν δύναμη σε όσους τις ασκούν και κάνουν την εποχή μας εποχή της αντιεξουσίας. Κάθε συνειδητοποιημένος άνθρωπος οφείλει να είναι αντιεξουσιαστής με ό,τι μέσο έχει στη διάθεσή του, αλλά κυρίως με το λόγο.

Στην ταινία (η οποία είναι εκτός από πολύ καλή και πολιτικά ορθή, καθώς "ξεχνά" να αναφέρει ότι τους Ταλιμπάν τους όπλισαν οι Αμερικάνοι!), ο πρωταγωνιστής είχε μια δεύτερη ευκαιρία για να υπερασπιστεί τον αδύναμο. Στη ζωή, συνήθως, έχουμε πολλές δεύτερες και τρίτες ευκαιρίες. Αρκεί επιτέλους να τις εκμεταλλευτούμε. Κι επειδή ο αδύναμος θα είναι κάθε μέρα δίπλα μας κι επειδή ο καθένας μονάχος του νιώθει επίσης αδύναμος να κάνει κάτι, το όπλο μας είναι η αλληλεγγύη και οι συλλογικές δράσεις. Ο κατακερματισμός της κοινωνίας, το πρόταγμα του ατομικού έναντι του συλλογικού, ο επαναπροσδιορισμός του χώρου και του χρόνου με όρους χρησιμότητας και αποτελεσματικότητας δεν οδηγούν πουθενά αλλού παρά σε μια πιο βαθιά αλλοτρίωση από εκείνη στη οποία αναφερόταν ο Μαρξ, μια απανθρωποποίηση, όπου η μεταφορά ο άνθρωπος ως εξάρτημα του αυτοκινήτου του δεν είναι απλώς μεταφορά αλλά κυριολεξία. Οφείλουμε να αντισταθούμε, ακόμα κι αν αναγνωρίζουμε το μάταιο της αντίστασης. Σε κάθε γειτονιά, σε κάθε πόλη υπάρχουν άνθρωποι με τους οποίους μπορούμε να βρεθούμε, να συ-ζητήσουμε, να αντιπαρατεθούμε στις εξουσίες κάθε λογής με καλύτερους όρους, να φτιάξουμε, να προτείνουμε, να υλοποιήσουμε. Να προστατεύσουμε τον αδύναμο και να αμφισβητήσουμε την εξουσία στην πράξη. Έστω να κάνουμε έρωτα (στο 1984 του Όργουελ ο Μεγάλος Αδερφός έχει απαγορέψει τον έρωτα κι επιτρέπει το σεξ μόνο για την αναπαραγωγή με τις ευλογίες του κόμματος) και τέχνη. Αλλά κυρίως, ναι στη συλλογικότητα όχι στην κατεκερματισμένη κι αδιέξοδη ατομικότητα και ναι στην ατομική συνείδηση που φτιάχνει και επαναπροσδιορίζει το συλλογικό σε συνθήκες ελευθερίας.

Σήμερα όχι αύριο.