31 Αυγ 2011

Ο Μανώλης Αναγνωστάκης στην πλατεία


Τις ημέρες που άνθιζε το κίνημα των Αγανακτισμένων πολλοί αρθρογράφοι, με πρώτο τον κ. Πάσχο Μανδραβέλη χρησιμοποίησαν στην επιχειρηματολογία απαξίωσής τους το ποίημα του Μανώλη Αναγνωστάκη με τίτλο «Φοβάμαι». Στο παρόν άρθρο αναλύεται γιατί η χρήση αυτού του ποιήματος για να μιλήσει κανείς για τους Αγανακτισμένους είναι τουλάχιστον μη-δόκιμη. Η ανάλυση μάς αφορά διότι σε λίγες ημέρες οι Αγανακτισμένοι θα επανέλθουν στο Σύνταγμα και σε άλλες πλατείες.

Αυτοί τους οποίους φοβάται ο Μ. Αναγνωστάκης στο ποίημά του είναι εκείνοι που βγήκαν στην πλατεία εκ των υστέρων, μετά την επιτυχία των αντιχουντικών αγώνων, για να καρπωθούν μέρος αυτής, ενώ επί χρόνια ήταν φιλήσυχοι πολίτες. Μοιάζουν με εκείνους που όπως λέει ο Γ. Σεφέρης ήρθαν από την Αίγυπτο, την Αραπιά, την Παλαιστίνη, τη Συρία για να καπηλευτούν τον αγώνα κάποιων άλλων για την ανεξαρτησία («Τελευταίος Σταθμός»).

Η πλατεία του 2011 είναι διαφορετική από αυτήν του ποιήματος. Όσοι κατεβαίνουν τώρα στο δρόμο διαμορφώνουν τον αγώνα και θυσιάζουν την ατομική βολή τους χωρίς να γνωρίζουν την έκβαση. Το ποίημα του Μ. Αναγνωστάκη θα είναι πάλι σχετικό με την πραγματικότητα της πλατείας του 2011 όταν το κίνημα των Αγανακτισμένων δικαιωθεί και τότε όπως πάντα κάποιοι θα γίνουν όψιμοι επαναστάτες. Ο Μ. Αναγνωστάκης δε φοβάται αυτούς που αγωνίστηκαν, αλλά αυτούς που θέλησαν να εκμεταλλευτούν τις επιτυχίες των αγώνων. Ο ίδιος ήταν στις πλατείες, συμμετείχε στον αγώνα και είχε χρέος να στηλιτεύσει τους όψιμους αγωνιστές και αριστερούς της ευκολίας της άποψης που γέμιζαν τα γήπεδα για να ακούσουν επαναστατικά τραγούδια και να εκτονωθούν, συμμετέχοντας στο επαναστατικό πανηγύρι του ‘80.

Ο κ. Πάσχος Μανδραβέλης, και άλλοι που χρησιμοποίησαν το ποίημα για να καταφερθούν κατά Αγανακτισμένων, τελικά με ποιους είναι; Μηπως υποστηρίζει αυτούς που άλλοτε αφόριζε ότι κάνουν επαναστατική γυμναστική; Διότι εάν «φοβάται» που σήμερα συμμετέχουν εκείνοι που τόσα χρόνια σιωπούσαν, μήπως συμμερίζεται τα αιτήματα εκείνων που τα προηγούμενα χρόνια φωνασκούσαν, των οργανωμένων συνδικαλιστών, των λεγόμενων συντεχνιών; Μόνο σε ένα τέτοιο πλαίσιο έχει κάποια λογική ο φόβος του και ταιριάζει με το πλαίσιο του ποιήματος. Αλλά ας το παραδεχτεί ότι υποστηρίζει τους Φωτόπουλους και τους Παναγόπουλους και φοβάται που άνθρωποι τέως απολιτίκ παίρνουν τα πρωτεία στη διαμαρτυρία για να γνωρίζουμε τη θέση του.

Εκτός κι αν ο κ. Μανδραβέλης είναι απλώς υπέρ της τάξης και της με κάθε όρο και προϋπόθεση διατήρησης του υπάρχοντος πολιτικού-οικονομικού-μιντιακού συμπλέγματος που κυβερνά τη χώρα και τη ρίχνει σιγά σιγά στον Καιάδα της, οπότε ο φόβος του αντικατοπτρίζει τον ειλικρινή φόβο των εκμεταλλευτών μη τυχόν ξυπνήσουν οι εκμεταλλευόμενοι. Επιτέλους, ας μας το πούν να το ξέρουμε καθαρά. Προτιμούν τη διαμεσολαβημένη διαμαρτυρία των εκλεγμένων συνδικαλιστών ή την αυθόρμητη, μη-βίαιη δράση του ακομμάτιστου πλήθους; Τόσα χρόνια κράυγαζαν εναντίον των πρώτων. Τώρα τους φταίνε και οι δεύτεροι. Μήπως αυτό που τελικά τους φταίει είναι η ίδια η έκφραση της διαμαρτυρίας από όπου κι αν προέρχεται; 

23 Ιουλ 2011

Η παρακμή της δύσης

Το Τόκυο χρωματίζεται γκρι, η μεσαία τάξη στη δύση συμπιέζεται. Η Ελλάδα γίνεται εργαστήριο λιτότητας δογματικού μονεταρισμού. Για την ανταπόκριση των αγορών, για τη διατήρηση του κέρδους. Οι αντιδραστήρες της Φουκουσίμα (κοντεύουμε να την ξεχάσουμε, σα να μην υπήρξε) δε νεκρώνονται δια της τσιμεντοποίησης την επομένη του ατυχήματος παρότι δηλητηριάζουν θάλασσες και υπόγεια ύδατα και τον αέρα που αναπνέουν εκατομμύρια άνθρωποι, σε μια από τις πιο πυκνοκατοικημένες χώρες του κόσμου. Οι νέοι κάτω των 25 ετών στην Ελλάδα θα λαμβάνουν μισθό 592 ευρώ μικτά, στο όνομα της διαγενεακής δικαιοσύνης, που επιτάσσει να ζουν σε ίδιες συνθήκες με εκείνες των προ-παππούδων τους στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η κρίση δεν είναι καπιταλιστική, δεν είναι συστημική. Είναι κρίση της Δύσης, λόγω της απόλυτης επιτυχίας του καπιταλισμού. Γιατί τι άλλο εκτός από επιτυχία είναι η παραδοχή ότι κάθε σχέση μεταξύ ζώντων και μη ζώντων, κρατών και μη-κρατικών δρώντων πρέπει να μεσολαβείται και να ορίζεται από τον παράγοντα κέρδος; Υψηλότερα πρότυπα ασφαλείας στη Φουκουσίμα θα ήταν ασύμφορα για τη βιομηχανία πυρηνικής ενέργειας. Θα έριχναν την τιμή της μετοχής της TEPCO και θα αύξαναν την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας. Η λύση; Να εξωτερικεύσουμε το κόστος, το οποίο θα επωμιστεί η υγεία εκατομμυρίων ανθρώπων για τα επόμενα 10.000 χρόνια στην Ιαπωνία και αλλού. Και ένα "πακέτο σωτηρίας"(!) για την TEPCO, φυσικά, η οποία δεν είχε προνοήσει να ασφαλιστεί για το ενδεχόμενο τέτοιου ατυχήματος (κάτι που θα αύξανε τα ασφάλιστρά της και τελικά την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας), οπότε δεν μπορεί να αποζημιώσει ούτε τους κατοίκους εντός της ζώνης των 30χλμ ακτίνας γύρω από το πυρηνικό εργοστάσιο.

Η Δύση σε παρακμή, αλλά γιατί; Την παρέσυρε η αλαζονεία της επιτυχίας; Τα λαμπρά κατ’ επίφασιν επιτεύγματα ενός φρενήρους πλουτισμού; Όλοι μαζί τα φάγαμε; Τρώγοντας ξεροκόμματα άνοιγε η όρεξή μας για περισσότερη ατομιστική ευμάρεια, κι ας πεινούσαν κάποιοι δίπλα μας, κάποιοι με διαφορετικό χρώμα στο πρόσωπό τους, κοντινό στο γκρι του Τόκυο, της πρώην μητρόπολης του καπιταλισμού και του Λος Άντζελες όπου κάθε μήνα περίπου 6000 οικογένειες έχαναν το σπίτι τους λόγω χρεών στις τράπεζες, εντός του 2008. Δεν πειράζει, λίγες χιλιάδες χιλιόμετρα αριστερά του Τόκυο στο χάρτη χτίζονται νέες μητροπόλεις. Με εξίσου φρενήρεις ρυθμούς. Το νέο παράδειγμα χτίζεται προτού γκρεμιστεί συθέμελα το παλιό. 30 εκατομμύρια Βραζιλιάνοι εντάχθηκαν στην ακμάζουσα μεσαία τάξη την πενταετία 2003-2008. Οι Κινέζοι ομόλογοί τους αρκούν για να υπερκαλύψουν την χαμένη γενιά στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

Η ιστορία πράγματι τελείωσε με την πτώση της ΕΣΣΔ. Μόνο που το τέλος της το βλέπουμε σε speed motion σήμερα, 20 χρόνια αργότερα. Είναι απτό, βιώνεται σχεδόν σωματικά, στην καμπούρα, το θολό βλέμμα που κοιτάει προς τα κάτω (κλισέ I know), την αποστροφή ότι θα γυρίσει ο τροχός, θα ξανάρθουν καλύτερες ημέρες, απλώς δεν ξέρουμε το πώς. Ή το ξέρουμε, αλλά το έχουμε ξεχάσει ή υποκρινόμαστε ότι το ξεχάσαμε. Οι καλύτερες ημέρες της Δύσης από εδώ και μπρος δε θα μπορούν να βασιστούν στην εκμετάλλευση του υπόλοιπου κόσμου. Εντούτοις, επειδή όντως υπήρξαν καλές ημέρες για μια ολόκληρη γενιά, δεν μπορεί ο δυτικός άνθρωπος, εάν διαθέτει ψήγματα συλλογικής μνήμης να αποδεχτεί το δυστοπικό μέλλον που του σερβίρουν, να καταστεί νέο-Κινέζος στον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας για να αποκτήσει «κομμάτι της πίτας». Δε θα αρκεστούμε σε ένα ξεροκόμματο. Ούτε ψωμί ούτε παντεσπάνι, θα αποκριθούμε στους Λουδοβίκους και τις Αντουανέτες του 21ου αιώνα. Μονάχα πριόνι που θα κλαδέψει τα προνόμιά τους και θα χτίσει την εποχή της αλληλεγγύης και της κοινοτικής οικονομίας. Αλλιώς, ας φορέσουμε μόνοι τις αλυσίδες μας, για να γενηθεί ο δυτικός δουλοπάροικος του 21ου αιώνα. Μέση λύση δεν υπάρχει.

18 Ιουν 2011

Ήταν εύκολο

Τελικά ήταν τόσο απλό. Να βγουν εκατό χιλιάδες άνθρωποι στο δρόμο, να γεμίσουν ασφυκτικά την πλατεία, να εκδηλώσουν έτσι απλά την οργή τους. Ήταν τόσο εύκολο για να 'ναι αληθινό υποστήριξε ο Ριζοσπάστης, από κάπου θα πρέπει να εκπορεύεται. Ας προσπαθήσουμε να το καθοδηγήσουμε είναι η στάση άλλων τμημάτων της αριστεράς. Το γιατί τώρα και πώς τα κατάφεραν κάποιοι άνθρωποι να συγκεντρώσουν και να κρατήσουν στην πλατεία τέτοια πλήθη δε φαίνεται να απασχολεί κανέναν.

Βασικές αρχές της πολιτικής επικοινωνίας: ένα σύνθημα, καθαρό και απλό, άμεση δημοκρατία, παρ'τε το μνημόνιο και φύγετε από εδώ. Αίσθηση ασφάλειας. Ο πολίτης, ο για χρόνια ιδιωτεύων δε θα σε εμπιστευτεί εάν δεν μπορείς να διασφαλίσεις την ακεραιότητά του, ή τουλάχιστον εάν δεν πειστεί ότι θα κάνεις ότι είναι δυνατόν για να το καταφέρεις. Ότι δε θα κινδυνέψει, με δική σου ευθύνη, να φάει γκλομπ στο κεφάλι, ότι θα μπορεί να φέρει και τα παιδιά του. Η επανάκτηση του δημόσιου χώρου απαιτεί αίσθηση ασφάλειας και κάποιες βεβαιότητες για το ποιος είναι δίπλα σου, και ότι μπορείς να τον εμπιστευτείς.

Η άρτια οργάνωση. Από την ομάδα γιατρών μέχρι τους διαδρόμους στο χώρο όταν γίνεται συνέλευση για να μην εμποδίζονται οι περαστικοί, η πλατεία δίνει την αίσθηση ότι δεν εκβιάζει, δε θέλει συμπαραστάτες κι αλληλέγγυους με το ζόρι, αυτούς που δεν έχουν άλλη επιλογή, αλλά ενεργούς και συνειδητοποιημένους συμμέτοχους. Η κατάληψη του χώρου δεν περιορίζει τις άλλες πιθανές χρήσεις του αλλά πολλαπλασιάζει τις δυνητικές εναλλακτικές χρήσεις. Είναι ανοιχτή για αυτόν που θέλει, αλλά δεν εμφανίζεται ως υποχρεωτικός μονόδρομος σε εκείνον που είναι αποστασιοποιημένος ή διατηρεί τις επιφυλάξεις του.

Η αποτελεσματικότητα: υπάρχουν εντάσεις στιγμές στιγμές μεταξύ των άνω και των κάτω. Έμαθα από φίλο μου για ένα περιστατικό όπου κάποιοι από του κάτω έβρισαν χυδαία κάποιον από τους πάνω που κρατούσε ελληνική σημαία. Και είχε και το παιδί του στον ώμο. Οι συμμετέχοντες στην ομάδα περιφρούρησης επενέβησαν άμεσα.

Κάποιους τους ξενίζει που η πλατεία είναι μη-κομματική. Μα μόνο έτσι θα μπορούσε να έχει γίνει αυτό που είναι. Χώρος συνεύρεσης ατόμων που ξεπερνούν σιγά σιγά την ιδιώτευση, αλλά δεν εμπιστεύονται τα κόμματα, αντιλαμβανόμενοι, μάλλον σωστά, ότι τα κόμματα και της αριστεράς αποσκοπούν πρώτα πρώτα στη δική τους αυτοσυντήρηση και αναπαραγωγή και δευτερευόντως στην υλοποίηση δράσεων για την επίτευξή κάποιου μακροπρόθεσμου στόχου. Κι ακόμη και ο στόχος και οι τακτικές κινήσεις τους περνούν μέσα από το πρίσμα της αυτοσυντήρησης και αναπαραγωγής τους.

25 Απρ 2011

Επαρχίας το εγκώμιον

Το χωριό μου δε γνωρίζει από αλληλεγγύη και καλοσύνη.
Έχει γίνει άγριο θηρίο το χωριό μου,
πλασμένο από τσιμέντο και ραγιάδες
ασφυκτικές δομές κάστας
ο αέρας που αναπνέουν δεν μπαίνει μέσα
στο περίκλειστο οικόπεδο
στις περίκλειστες συνειδήσεις

Άνοιξαν μόνο για να φουλάρουν το αυτοκίνητο στη Βουλγαρία
να βιάσουν το κοριτσόπουλο στο κωλάδικο
να επιδείξουν το Καγιέν και
την ξανθή ανταύγεια
τα πλούτη που κρύβονται κάτω απ' τους βόθρους
και τα μίση που πνίγονται κάτω από στοίβες
υποκρισία, κουτσομπολιό, εξαπάτηση
μικρές ατιμώρητες ατιμίες.

19 Φεβ 2011

Πλατόνοφ ο Έλληνας

Υπάρχουν παραμύθια που σας ενοχλούσαν να σας τα διηγούνται όταν ήσασταν παιδιά; Ένα από αυτά για μένα ήταν το Μολυβένιο Στρατιωτάκι. Με ξένιζε η κατάληξη, το ότι δε διατηρούσε τη κλασική δομή, το 'ζήσαν αυτοί καλά, κι εμείς καλύτερα'. Ο Πλατόνοφ, του Γ.Λάνθιμου είναι ένα τέτοιο παραμύθι, το οποίο, εάν δε μαγευτείς από τη φωνή του αφηγητή, σε κάνει να νιώθεις σαν το παιδί που ακούει ότι το στρατιωτάκι έλιωσε στο τζάκι.

Κούκλες, μαριονέτες ή ρομποτάκια ή μήπως πιόνια σ' ένα επιτραπέζιο παιχνίδι (που παραπέμπει στο Dogville) που επιχειρούν να κάνουν μη-προβλεπόμενες κινήσεις, εντός της προκαθορισμένης πορείας. Ένα καλοκουρδισμένο ρολόι, με δείκτες που κινούνται στους ρυθμούς του βαλς, αλλά καμιά φορά παρεκτρέπονται κι εφορμούν ο ένας στον άλλο σαν σε ρινγκ. Βία, που εκδηλώνεται ή παραμένει εντός των σωμάτων των ηρώων. Σαν ένα φουσκωμένο μπαλόνι, μια χειρονομία έγνοιας ή μια έκφραση μίσους. Με τον φιλόσοφο ανθρωπάκο, ανικανοποίητο κι ανίκανο να έρθει σε ρήξεις που θα του στοιχίσουν τη σιγουριά μιας ρουτίνας που μισεί, ενός περίγυρου που περιφρονεί, εκ του ασφαλούς.

Ο Πλατόνοφ ζει στη σημερινή Ελλάδα. Πιθανόν να πατάει το κουμπί και να ανοίγουν οι πόρτες του λεωφορείου, ίσως και να ανεβαίνει τα σκαλιά. Μπορεί να μπαίνει στο ασανσέρ για να φτάσει στο διαμέρισμά του, στη σιγουριά που τον πνίγει. Και να καταλήγει στο τέλος της μέρας να λέει στο νεώτερό του φοιτητή 'σε δέκα χρόνια θα δούμε εάν θα σου έχει απομείνει το 1% της φλόγας για δικαιοσύνη, που τώρα καίει μέσα σου'.

Κι εντωμεταξύ οι ήρωες περιφρονούν τους δανειστές τους: 'Μα γι' αυτό μου δανείζεις, για να μην σου τα επιστρέψω ποτέ'. 'Γιατί μου ζητάς τα χρήματά σου πίσω; Τι τα χρειάζεσαι; Σε λίγο καιρό πεθαίνεις. - Τα θέλω, γιατί είναι δικά μου.'

Εάν θέλετε να ακούσετε μια ιστορία, όπως θα τη διηγιόσασταν εσείς, να μην πάτε. Εάν θέλετε να ακούσετε την αφήγηση του άλλου, να καταλάβετε (ίσως) τα λόγια και τους τρόπους του, να επικοινωνήσετε ως αποδέκτης κι όχι ως παντογνώστης, αυτή η παράσταση θα σας ανταμείψει.

Ακόμη κι αν δε συνειδητοποιήσετε τι έχετε λάβει από το πρώτο λεπτό μετά το πέρας της. Ακόμη κι αν το μόνο κέρδος σας είναι να καταλήξετε να σιγοτραγουδάτε το 'How deep is your love', κάπου στη γωνία Αγ.Κωνσταντίνου και Μενάνδρου, στο μέσον μιας κοινωνικής κρίσης που τους καλύτερους από εμάς μας βρίσκει να υποδυόμαστε το ρόλο του Πλατόνοφ-ανικανοποίητου κι ανίκανου ψευτοεπαναστάτη- και τους χειρότερους εκείνον του τοκογλύφου. Και το μόνο όνειρο που μας έχει απομείνει να είναι αυτό της Σοφία Γκεγκόροβνα, να φύγουμε, να πάμε κάπου, να δουλέψουμε σκληρά, να ξεκινήσουμε από την αρχή.

10 Φεβ 2011

Πολιτική ανυπακοή ή τυραννία της πλειοψηφίας;

Τα παρακάτω προέκυψαν ως απάντηση στην ανάρτηση της Cynical με τίτλο 'Μαθητεία στην ανυπακοή'(http://e-cynical.blogspot.com/2011/02/blog-post_02.html), όπου η(;) blogger εξισώνει την παραβίαση του νόμου για την απαγόρευση του καπνίσματος στους κλειστούς χώρους με τα κινήματα δεν πληρώνω στα διόδια, ορίζοντάς και τα δύο ως εξάσκηση στην πολιτική ανυπακοή. Οι θέσεις που διατυπώθηκαν στην ανάρτηση και στα σχόλια με επηρέασαν τόσο, που αντί για το αρχικό σχόλιο, προέκυψαν αρκετά ζητήματα που θέλησα να θέσω λίγο πιο ολοκληρωμένα.

Κατ' αρχάς θεωρώ ότι η μη-εφαρμογή του νόμου για την απαγόρευση του καπνίσματος συνιστά άλλη μία έκφανση του φαινομένου της τυραννίας της πλειοψηφίας στην Ελλάδα, η οποία συνήθως στρέφεται εναντίον του πιο αδύναμου. Σε αντιστοιχία με τα αυτοκόλλητα των Street panthers "είμαι γάιδαρος παρκάρω όπου γουστάρω" έχει πλέον προκύψει και το "Είμαι Έλληνας καπνίζω όπου γουστάρω".

Αυτό δεν είναι πολιτική ανυπακοή για το λόγο ότι δεν υπάρχει σοβαρός κίνδυνος αντιποίνων. Η πολιτική ανυπακοή σημαίνει ότι αναλαμβάνει κανείς την ευθύνη των πράξεών του και το ρίσκο από την παραβίαση ενός νόμου ή απόφασης του κράτους. Στην περίπτωση του νόμου για το κάπνισμα, το ρίσκο (και η λογική) είναι αντίστοιχα με την "ανυπακοή" της μη έκδοσης απόδειξης στις εμπορικές συναλλαγές ή του φακελακίου που ζητείται από γιατρούς. Επίσης, η μη εφαρμογή του νόμου για το κάπνισμα δεν είναι πολιτική ανυπακοή, διότι δεν υπάρχει νομιμοποιητική βάση. Δεν καταλύεται κάποια ελευθερία ούτε παραβιάζεται κάποιο δικαίωμα (ούτε στα πιο προχωρημένα σύμφωνα και διακηρύξεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν ορίζεται η δυνατότητα να καπνίζει κανείς σε μπαρ ως αναπαλλοτρίωτο ανθρώπινο δικαίωμα. Τώρα, εάν στην ελληνική σοσιαλιστική οικονομία του μέλλοντος οραματιζόμαστε να το κατορθώσουμε κι αυτό, μπράβο μας!). Με την απαγόρευση δεν περιορίζεται η δυνατότητα κάποιου να καπνίζει (τουλάχιστον στον ελληνικό νόμο, δεν ξέρω για την Ισπανία). Όποιος θέλει μπορεί να καπνίζει σε εξωτερικούς χώρους (όλοι ξέρουμε ποιοι είναι εξωτερικοί και ποιοι όχι, τα υπόλοιπα είναι για τους ευφάνταστους μαγαζάτορες που προσπαθούν να σκαρφιστούν νέους τρόπους να περικλείσουν το δημόσιο χώρο με αυθαίρετες κατασκευές και τραπεζοκαθίσματα).

Εν τέλει, πάντως, αυτό που κατορθώνει ο νόμος για το κάπνισμα είναι να στρέψει τους πολίτες τον έναν εναντίον του άλλου σε μια περίοδο που απαιτείται αλληλεγγύη για να αρθούν τα μέτρα λιτότητας. Την ευθύνη την έχουν οι καπνιστές και οι μαγαζάτορες (και η πλημμελής εφαρμογή από το κράτος) που δε σέβονται τους συμπολίτες τους που δεν καπνίζουν. Νταηλίκι. Του Έλληνα ο τράχηλος κι άλλα τέτοια τριτοκοσμικά. Αλλά ο τράχηλός μας σηκώνει τόσα οικονομικής φύσης μέτρα, προφανώς γιατί ιδιωτεύουμε και ως ιδιώτες ενδιαφερόμαστε για τον ιδιωτικό (ή αυτό που νοούμε ως ιδιωτικό) μας χώρο, και τις ιδιωτικές μας συνήθειες, του καπνίσματος συμπεριλαμβανομένου.

Από την άλλη, θεωρώ ότι το κίνημα απέναντι στα διόδια είναι κάτι διαφορετικό. Το ρίσκο από τη μη υπακοή είναι υψηλότερο(όπως και το δεν πληρώνω στα ΜΜΜ), υπάρχει νομιμοποιητική βάση (οι δρόμοι δεν έχουν φτιαχτεί και το δημόσιο αγαθό-συγκοινωνίες έχει απαξιωθεί και δεν προσφέρει υπηρεσίες), ενώ υπάρχει, έστω δυνητικά (αφού δεν αρθρώνεται καθαρά από τα κινήματα αυτά), κάποιο πρόταγμα δικαιότερης κοινωνίας.

12 Δεκ 2010

Έλλειμμα εμπιστοσύνης

Πριν δυο μήνες αναστατωθήκαμε από το άρθρο του Vanity Fair (http://www.vanityfair.com/business/features/2010/10/greeks-bearing-bonds-201010) για την ελληνική κρίση. Άλλοι είπαμε ότι απεικονίζει την πραγματικότητα, άλλοι ότι απεικονίζει ένα τμήμα αυτής και μάλιστα στρεβλό (http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=03/10/2010&id=209002). Εκείνο που αξίζει να κρατήσουμε από το άρθρο είναι η κατάληξη του προοιμίου: 'Greeks are sure of one thing: they can’t trust their fellow Greeks.'.

Η διαπίστωση αυτή εξηγεί εν μέρει και τη μερική έως καθόλου εφαρμογή του νόμου για την απαγόρευση του καπνίσματος σε κλειστούς δημόσιους χώρους. Έκαστος επιχειρηματίας μπαρ, καφέ, εστιατορίου αμφιβάλει κατά πόσον ο επιχειρηματίας του διπλανού καταστήματος θα τηρήσει το νόμο. Φοβάται ότι θα προσελκύσει αθέμιτα τους καπνιστές πελάτες του. Έτσι αναπτύσσεται ένα σπειροειδές dumping παρανομίας. Μια ακόμη περίπτωση έλλειψης άτυπων νορμών και κανόνων συμπεριφοράς εντός μιας επαγγελματικής ομάδας, θα έλεγε κανείς.

Εντούτοις, δεν πρόκειται για κάτι τέτοιο. Δεν εκλείπουν οι νόρμες, δεν είναι μη-κανονική η συμπεριφορά των καταστηματαρχών. Είναι κανονική στα πλαίσια του κοινωνικού συμβολαίου που έχουμε συνάψει, με βάση το οποίο το παράνομο, το παράτυπο, το πλάγιο, το έμμεσο αντιπροσωπεύουν το κανονικό και η ευθύτητα, η ανάληψη της ευθύνης και η εφαρμογή των νόμων το μη-κανονικό. Η έλλειψη εμπιστοσύνης την οποία τονίζει ο συντάκτης του άρθρου του Vanity Fair έχει αναχθεί σε κανονικότητα στην Ελλάδα, ορίζει σε μεγάλο βαθμό τις εμπράγματες σχέσεις μας.

Πώς σπάει ο φαύλος κύκλος (τι κοινότοπη έκφραση); Με αστυνόμευση και άνωθεν επιβολή; Με κινητοποίηση της 'κοινωνίας των πολιτών'; Με καλύτερη παιδεία; Μάλλον με ένα συνδυασμό όλων αυτών. Και κυρίως με την έμπρακτη και κατηγορηματική καταδίκη των πρακτικών της παρανομίας. Και των πραττόντων. Η οικοδόμηση κράτους δικαίου περνάει απαραίτητα μέσα από τη φυλάκιση όσων παρανόμησαν και παρανομούν, των περισσότερων, όχι μόνο των αδύναμων, αλλά και εκείνων που ανήκουν στην ελίτ. Δεν είναι θέμα αντεκδίκησης, αλλά αυτοσυντήρησης μιας ολόκληρης κοινωνίας.

Εν κατακλείδι, ένα είναι σίγουρο, θα σπάσει ο φαύλος κύκλος, αλλιώς θα σπάσουν οι δεσμοί που συγκρατούν έστω χαλαρά συγκροτημένη την ελληνική κοινωνία. Στις πρότερες συνθήκες επίπλαστης ευμάρειας η αντίδραση στις μη-κανονικότητες που είχαν γίνει κανονικότητες (φοροδιαφυγή, παράνομο παρκάρισμα, φακελάκι, χρηματισμός, παράνομες προσλήψεις) ήταν: "Ελα, μωρέ, ο πρώτος είναι ή ο τελευταίος; Όλοι τα ίδια κάνουν." Σήμερα, σε συνθήκες πραγματικής σπάνης και οργής όλων εναντίον όλων, το φακελάκι θα δίνεται πιο δύσκολα (αφού δε θα υπάρχουν νοσοκομεία πια!) και ο παράνομος πλουτισμός δε θα δικαιολογείται έτσι εύκολα. Ίσως, με αυτόν τον τρόπο, να αρχίσουμε να σεβόμαστε και το δικαίωμα όσων ψυχαγωγούνται σε κλειστούς χώρους να αναπνέουν χωρίς τη βοήθεια αντιασφυξιογόνου μάσκας. Ένα είναι το βέβαιο, θα απαιτείται για καιρό ακόμη η χρήση αντιασφυξιογόνου μάσκας στις διαδηλώσεις.

Αφορμές, αλήθειες, (α)βεβαιότητες, ερμηνείες

Αφορμές για να αναστήσω το blog δόθηκαν στη διάρκεια αυτού του χρόνου πολλές.

Των καιρών μας: Η κρίση χρέους της Ελλάδας και οι κρίσεις της Ευρώπης, η ήττες του Ομπάμα, η παλινόρθωση των τραπεζών. Το 'τα φάγαμε όλοι μαζί' του Πάγκαλου και η πολυδιάσπαση της αριστεράς στην Ελλάδα.

Προσωπικές: η μετάβαση από τις σπουδές στην αγορά εργασίας, από τη δουλειά σε ΜΚΟ στις επιχειρήσεις, από τις βεβαιότητες στη σύγχυση. Ή μάλλον, το τελευταίο ήταν το ισχυρότερο εμπόδιο στην ανάσταση του blog. Να μιλήσεις, αλλά για να πεις τι ακριβώς;

Όχι, δεν έχει διαλυθεί η σύγχυση, απλώς τη διαχειρίζομαι καλύτερα και πιστεύω ότι συνδιαλεγόμενη και μέσα στη blogoκοινότητα ίσως βάλω ένα ακόμη κομματάκι στο παζλ που αποτελεί η ερμηνεία της πραγματικότητας στο μυαλό μου.

Ερμηνεία, γιατί αυτό χρειαζόμαστε πριν τη δράση. Αλλά να μην ξεχνιόμαστε, η δράση είναι εν τέλει που μετράει.

Υ.Γ.: Σκέφτηκα να φτιάξω νέο ιστολόγιο και να αφήσω το Μαχητή να κοιμηθεί στη λήθη, καθώς απεικονίζει τις σκέψεις μου σε μια άλλη εποχή, προέκυψε από διαφορετικές εμπειρίες και ανάγκες να εκφραστώ. Νέες σκέψεις έχουν γεννηθεί, κάποιες παλιές έχουν καταβαραθρωθεί. Ωστόσο, αυτή η εξέλιξη των ιδεών στο χρόνο ίσως εν τέλει να έχει τη δική της αξία. Οπότε, ο Μαχητής παραμένει εν ζωή.

6 Ιαν 2009

Καλή χρονιά

Εδώ και δυο μήνες είμαι κάπου στην Ελλάδα. Επαρχία, πόλεις, νησιά, πρωτεύουσα και πάλι πίσω. Περπάτησα στην Ερμού (της Αθήνας και άλλων πόλεων) στις μέρες των υποτιθέμενων ταραχών, μίλησα με αναρχικούς, σοσιαλ-φιλελεύθερους, δεξιούς. Κολλημένους και ανοιχτόμυαλους. Ξενύχτησα και ήπια πολύ, υποκρινόμενη ότι περνάω μια δεύτερη φοιτητική ζωή. Ανέβηκα σε σαπιοκάραβο και σε καράβι 5ετίας. Σε καρβουνιάρη και σε λεωφορείο του ΚΤΕΛ. Στο μετρό και τον ΗΣΑΠ. Ακόμη και σε ποδήλατο, μη γελάτε! Μόνο σε πορεία δεν πήγα, γιατί γέρασα, έχει κατέβει πολύ ο μέσος όρος ηλικίας και δεν πιάνει τους εικοσιπεντάρηδες. Πήγα στο θέατρο, αλλά δεν είδα DVD. Παρακολούθησα δελτία ειδήσεων και ελληνική τηλεόραση μέχρι αηδίας. Πέρασα ατέλειωτες ώρες στο δωμάτιό μου, διαβάζοντας (Robert Reich, Supercapitalism, Jeremy Rifkin, το Ευρωπαϊκό Όνειρο και το περιοδικό Blackout - http://www.blackout.gr) Αυτή είναι η κατάληξη ενός μονοετούς μάστερ στην Αγγλία. Διαβάζεις ό,τι δεν πρόλαβες εν μέσω προθεσμιών και 'επαγγελματικών'προτεραιοτήτων.
Ήρθα για να ξεκουραστώ, προσωρινά, ίσως και να ξαναφύγω. Η φυγή, μια λύση; Η γενιά των 700 ευρώ, η δικιά μου, αλλά όχι μόνο και όχι ακριβώς. Μιλάμε για διαγενεακή δικαιοσύνη και ξεχνάμε να αναφέρουμε το αυτονόητο. Δεν καλοπέρασαν όλοι οι baby boomers. Οι εργάτες και υπάλληλοι του ιδιωτικού τομέα, οι πραγματικοί παραγωγοί πλούτου της χώρας (εκτός απ' τους αγρότες των επιδοτήσεων και των BMW), δεν είναι καλοζωισμένοι με μισθούς 1500 ευρώ, δε θα πάρουν υψηλές συντάξεις, θα νοσηλευτούν στο ΙΚΑ και θα πεθάνουν νέοι. Όσοι δουλεύουν και παραμένουν στην Ελλάδα, θα πεθάνουν νέοι, ίσως... Η φυγή. Πάλι; Η διαφυγή, η διέξοδος. Ή μήπως να μείνεις για να το νικήσεις το τέρας;

Δε μ' αρέσουν τα διλήμματα ούτε και τα δελτία ειδήσεων. Ούτε καν οι λεγόμενες σοβαρές εφημερίδες και οι δεξαμενές σκέψης που ξεχνούν να αναφέρουν τις λέξεις φορολογία του κεφαλαίου και φορολογικοί παράδεισοι όταν μιλούν για την καπιταλιστική κρίση. Ούτε ο καπνός στα μπαρ, ούτε και η επίπλαστη και με δανεικά πληρωμένη ευζωία.

Ζην και ευ ζην, καλή μας χρονιά! Με κρατικές και παρα- (ή αντί-) κρατικές δολοφονίες, μεγάλα spread και λιτότητα, χαμηλότοκα δάνεια για τις "μικρομεσαίες επιχειρήσεις" και υψηλότοκο δανεισμό του δημοσίου, απορυθμισμένες αγορές κεφαλαίου και εμπορευμάτων, λειψούς λαούς και λειψές δημοκρατίες.

Πάνω απ' όλα, να περνάμε καλά... Εμείς και οι Ισραηλινοί.

Υ.Γ.: Ξέρει κανείς πώς βάζουμε άνω τελεία στο κείμενο; Έστω στο word; Βαρέθηκα να ψάχνω αν ταιριάζει περισσότερο το κόμμα ή η τελεία.

22 Οκτ 2008

Επιστροφή στην πλατεία ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ (3/09/1843 - 24/10/2008)

Επειδή πολύς λόγος γίνεται τελευταία για τις προβλέψεις του Συντάγματος αναφορικά με την ποινική δίωξη υπουργών και τη σύσταση εξεταστικής ή προανακριτικής επιτροπής από τη Βουλή, θα ήθελα να θυμίσω στους αγαπητούς αναγνώστες του blog και στους όχι και τόσο αγαπητούς Έλληνες βουλευτές και βουλευτίνες την πρόβλεψη του ακροτελεύτιου άρθρου του Συντάγματος:

Άρθρο 120 (Ακροτελεύτια διάταξη
1. Tο Σύνταγμα αυτό, που ψηφίστηκε από την E΄ Aναθεωρητική Bουλή των Eλλήνων, υπογράφεται από τον Πρόεδρό της, δημοσιεύεται από τον προσωρινό Πρόεδρο της Δημοκρατίας στην Eφημερίδα της Kυβερνήσεως, με διάταγμα που προσυπογράφεται από το Yπουργικό Συμβούλιο και αρχίζει να ισχύει από τις ένδεκα Iουνίου 1975.
2. O σεβασμός στο Σύνταγμα και τους νόμους που συμφωνούν με αυτό και η αφοσίωση στην Πατρίδα και τη Δημοκρατία αποτελούν θεμελιώδη υποχρέωση όλων των Eλλήνων.
3. O σφετερισμός, με οποιονδήποτε τρόπο, της λαϊκής κυριαρχίας και των εξουσιών που απορρέουν από αυτή διώκεται μόλις αποκατασταθεί η νόμιμη εξουσία, οπότε αρχίζει και η παραγραφή του εγκλήματος.
4. H τήρηση του Συντάγματος επαφίεται στον πατριωτισμό των Eλλήνων, που δικαιούνται και υποχρεούνται να αντιστέκονται με κάθε μέσο εναντίον οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει με τη βία.

Ό,τι κι αν προφασιστεί η ΝΔ, το Σύνταγμα, άρθρο 86, παράγραφοι 1-5, προβλέπει τα εξής:
α) Μόνο η Βουλή είναι υπεύθυνη να ερευνήσει φερόμενα ποινικά αδικήματα υπουργών ή υφυπουργών νυν και τέως
β) Όταν στα πλαίσια εισαγγελικής έρευνας προκύψουν στοιχεία τέλεσης ποινικού αδικήματος από νυν ή πρώην μέλη της κυβέρνησης, ο διεξάγων την έρευνα (και μόνο αυτός) είναι υποχρεωμένος να αποστείλει το φάκελο στη Βουλή.
γ) Η βουλή με βάση τα στοιχεία της έρευνας καλείται να αποφασίσει αν θα συστήσει κοινοβουλευτική επιτροπή (τη λεγόμενη Προανακριτική), η οποία είναι αρμόδια να εξετάσει τις ποινικές ευθύνες υπουργών και υφυπουργών και να προτείνει την άσκηση ή μη δίωξης
δ) Το αν θα ασκηθεί τελικά δίωξη αποφασίζεται από την πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών κι αν τελικά αποφασιστεί, η υπόθεση περνά πάλι στα χέρια της δικαιοσύνης με τη σύσταση Ειδικού Δικαστηρίου.

Δύο εισαγγελείς παραιτήθηκαν επειδή ανακάλυψαν στοιχεία για ποινικά αδικήματα μελών της παρούσας κυβέρνησης και παρεμποδίστηκαν να επιτελέσουν το καθήκον τους, το οποίο ήταν να στείλουν αυτοί και κανένας άλλος το φάκελο με τα στοιχεία στη Βουλή. Αυτή τη στιγμή, ο φάκελος είναι στα χέρια του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Σανιδά, μια κατάσταση η οποία επιβεβαιώνει με τον χειρότερο τρόπο την κατάργηση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης. Στη Βουλή, την Παρασκευή, η διαστρεβλωμένη δημοκρατία στη χώρα μας πιθανόν να αποφασίσει αρνητικά στο ερώτημα της σύστασης της Κοινοβουλευτικής επιτροπής για την προκαταρκτική εξέταση, αθωώνοντας χωρίς εξέταση τους φερόμενους ως εμπλεκόμενους στην υπόθεση Βατοπεδίου υπουργούς και υφυπουργούς. Κι όλα αυτά στο όνομα της κομματικής πειθαρχίας*, αλλά και της εξοργιστικής βουλευτικής / υπουργικής ασυλίας...

Ας μην ξεχνούν οι αγαπητοί βουλευτές αυτής της χώρας, όλων των κομμάτων, την ακροτελεύτια διάταξη του Συντάγματος. Η πλατεία Συντάγματος είναι απέναντι από τη Βουλή. Μια διαδήλωση 20.000 ατόμων θα ακουστεί εντός του κτιρίου, ακόμη κι αν είναι βουβή, ακόμη κι αν οι βουλευτές και βουλευτίνες φορέσουν ωτοασπίδες... Πριν 165 χρόνια, η Πλατεία του Συντάγματος έλαβε το όνομά της. Καιρός να δικαιολογήσει ότι αξίζει αυτό το όνομα.

*Σε μια πρόσφατη συζήτηση για το θέμα της κομματικής πειθαρχίας έκανα την εξής πρόταση: αντί για βουλευτές κάθε νομός να φτιάξει έναν αριθμό βόλων με τα χρώματα των κομμάτων. Για μία εβδομάδα μετά τις εκλογές να περνούν οι αρχηγοί κομμάτων από όλους τους νομούς (ευκαιρία να μάθουν και λίγη γεωγραφία και να γνωρίσουν τη χώρα) και να τους παραδίδονται οι αντίστοιχοι βόλοι, πράσινοι, κόκκινοι, μπλε, με τους οποίους θα ψηφίζουν οι αρχηγοί των κομμάτων, χωρίς ψηφοσυλλέκτες (τι γελοία λέξη)! Έτσι θα γλιτώσουμε και τη βουλευτική αποζημίωση - εκτός κι αν διεξάγουμε κανέναν ανοιχτό διαγωνισμό για τον σχεδιασμό των βόλων και κερδίσει η δημιουργική ομάδα του BBC...

Υ.Γ.: Η αντιπροσωπευτική δημοκρατία αποτελεί κατ' αρχήν στρέβλωση της έννοιας της δημοκρατίας, της οποίας θεμέλιο είναι η λήψη αποφάσεων από το δήμο και η εκτέλεσή τους από κληρωτά, ανακλητά εκτελεστικά όργανα που λογοδοτούν επιμελώς για τις πράξεις και παραλείψεις τους.
Η αντιπροσωπευτική δημοκρατία, από την άλλη, βασίζεται στην ψευδαίσθηση της αντιπροσώπευσης. Όπως πολύ γλαφυρά γράφει ο Κορνήλιος Καστοριάδης (αλλά δε θυμάμαι σε ποιο βιβλίο) κάθε τέσσερα χρόνια αναθέτουμε σε κάποιους ανθρώπους να επιληφθούν για ζητήματα τόσο διαφορετικά μεταξύ τους και περίπλοκα όπως η φορολογία, η παιδεία σε όλες τις βαθμίδες της, οι κανόνες χρήσης γής (βλ.χωροταξικό Σουφλιά!), οι μετακινήσεις των κατοίκων των νησιών (επιδοτήσεις), οι γεωργικές επιδοτήσεις, οι μισθοί των αγροφυλάκων! Θα 'πρεπε να είναι παντογνώστες, που δεν είναι...
Σε πιο ώριμες αντιπροσωπευτικές δημοκρατίες διεξάγεται διάλογος για τις εν γένει στρεβλώσεις του αντιπροσωπευτικού μοντέλου δημοκρατίας. Σε κάποιες εγκαθιδρύονται αμεσοδημοκρατικοί θεσμοί λήψης αποφάσεων. Σε άλλες δημιουργούνται θεσμοί για να ελέγχουν την πανίσχυρη εκτελεστική εξουσία, όπως οι ανεξάρτητες αρχές. Στη χώρα μας οι στρεβλώσεις μεγενθύνονται αντί να περιορίζονται. Η παρούσα κυβέρνηση κατάργησε το αυτοδιοίκητο της δικαιοσύνης, κατάργησε την ανεξαρτησία των Ανεξάρτητων Αρχών. Αλλά και η τοπική αυτοδιοίκηση που θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο αναφοράς και εφαρμογής αμεσοδημοκρατικών μοντέλων, ακολουθεί το ίδιο μοτίβο, το μοτίβο της ολιγαρχίας, της φεουδαρχίας. Νομίζω ότι 555 (1453-2008 - μμ μάλλον είναι περισσότερα...) χρόνια φεουδαρχίας είναι αρκετά. Καιρός να περάσουμε στην εποχή του Κράτους Δικαίου (κι ας απέχει ακόμη ο καιρός της Άμεσης Δημοκρατίας)...